„Raven. Wydanie zbiorcze” - recenzja

Mathieu Lauffray, mistrz malarskiego kadru i współtwórca kultowego Long John Silvera, w swoim autorskim projekcie Raven podejmuje próbę napisania własnej wersji mitu pirackiego. Wydanie zbiorcze gromadzi trzy albumy, które łączą efektowną warstwę wizualną z fabułą balansującą między klasyczną przygodą a komiksową pulpą. To dzieło jednocześnie fascynujące i rozczarowujące, pokazujące, jak łatwo sztuka narracji może nie nadążyć za sztuką obrazu.

Centralną figurą opowieści jest Raven – pirat o reputacji pechowca, którego czyny balansują między brawurą a naiwnością. W teorii ma być antybohaterem z własnym kodeksem moralnym, w praktyce jednak jego motywacje są mglistą kalką archetypu „szczęśliwego nieszczęśnika”. Lady Darksee, główna antagonistka, początkowo jawi się jako klasyczna femme fatale, przewrotna i bezwzględna, a dopiero w finale zyskuje nieco psychologicznego pogłębienia dzięki monologowi o wolności i przeznaczeniu kobiet. Postaci drugoplanowe – młody Arthur czy Anne – funkcjonują raczej jako narzędzia fabuły niż pełnokrwiste osobowości; ich działania często przypominają deus ex machina, a nie wynik wewnętrznej logiki. W efekcie bohaterowie przypomina raczej zestaw masek z teatru przygodowego niż bohaterów dramatu moralnego. Archetypiczność, zamiast budować mit, osłabia emocjonalne zaangażowanie czytelnika.

To właśnie w warstwie graficznej Raven ujawnia pełnię talentu Lauffraya. Kadry budowane są jak monumentalne obrazy – nasycone detalem, pracujące światłem i cieniem niczym malarstwo barokowe. Kompozycje często opierają się na trójkątach czy spiralach, co nadaje planszom rytm i dynamikę, przypominając storyboardy filmów przygodowych. Morze, dżungla, ruiny czy pokłady okrętów emanują gęstością atmosfery, a akcja nabiera kinetycznej siły poprzez diagonalne linie i dramatyczne kontrasty barw. Inspiracje Hugo Prattem, Frankiem Millerem czy Manarą są czytelne, ale przefiltrowane przez własny styl Lauffraya. Problem w tym, że wizualny monumentalizm często przykrywa narracyjne braki: czytelnik pamięta obrazy, lecz fabuła rozpływa się w tle. Sztuka kadru osiąga tu poziom arcydzieła, lecz równocześnie obnaża, jak niewiele opowieść ma do zaoferowania poza spektaklem.

Raven z jednej strony jawi się jako świadomy hołd dla klasycznego imaginarium pirackiego - flagi Jolly Roger, zdrady, tropikalne wyspy i poszukiwanie skarbu tworzą kanoniczny zestaw motywów. Z drugiej jednak Lauffray nie podejmuje próby ich reinterpretacji czy dekonstrukcji. Egzotyzacja Karaibów, wątek „dzikich kanibali” czy patriarchalny model relacji zostają odtworzone bez krytycznego dystansu. Największe kontrowersje budzi obecność scen przemocy seksualnej  wpisanych w fabułę tak, by podkreślić brutalność epoki, lecz nieprzetworzonych psychologicznie ani ideologicznie. Zamiast refleksji nad przemocą i władzą, pozostaje wrażenie epatowania okrucieństwem. Lady Darksee, choć w finale zyskuje retoryczne uzasadnienie swojej bezwzględności, przez większość narracji funkcjonuje jako groteskowa figura okrucieństwa. W efekcie Raven nie rewiduje mitu pirackiej wolności, lecz reprodukuje jego klisze, oferując widowisko raczej niż krytyczny komentarz.

Mathieu Lauffray udowadnia, że jego wyobraźnia wizualna nie ma sobie równych: każda plansza pulsuje energią i monumentalnym rozmachem, stanowiąc ucztę dla oka i materiał do analiz kompozycyjnych. Jednak gdy odłożyć warstwę graficzną i spojrzeć na samą narrację, pozostaje uczucie niedosytu. Fabuła nie wychodzi poza schemat, a bohaterowie funkcjonują raczej jako rekwizyty niż nośniki psychologicznych czy ideowych napięć. Lauffray złożył hołd mitowi piratów, lecz nie znalazł w nim własnej, przełomowej perspektywy. Dlatego Raven pozostaje lekturą obowiązkową dla miłośników ilustracji, ale nie dla tych, którzy szukają opowieści poruszającej, odkrywczej czy pamiętnej. To triumf oka nad umysłem, piękna oprawa, za którą kryje się narracyjna pustka.

Tytuł: Raven

• Scenariusz: Mathieu Lauffray
• Rysunki: Mathieu Lauffray
• Wydawnictwo: Lost in Time
• Data wydania: 30.07.2025 r.
• Tłumaczenie: Jakub Syty
• Druk: kolorowy
• Oprawa: twarda
• Format: 240 x 320 mm
• Stron: 200
• Wydawnictwo: Lost in Time
• Cena: 135 zł

Dziękujemy wydawnictwu Lost In Time za udostępnienie komiksu do recenzji.