„Cywilizacja: Kreta” - recenzja

Cywilizacje: Kreta to komiks, który łączy historię z mitologią, oferując świeżą interpretację znanych opowieści o starożytnej Grecji. Jego akcja osadzona jest na Krecie, w czasach przed erupcją wulkanu Thera, który około 1600 lat p.n.e. zniszczył jedną z najpotężniejszych cywilizacji epoki – cywilizację minojską. Komiks przedstawia zarówno codzienne życie mieszkańców wyspy, jak i wielkie wydarzenia, które miały wpłynąć na upadek tej zaawansowanej społeczności. Równocześnie, autorzy Cywilizacji: Kreta sięgają po mity greckie, takie jak historia Minosa, Dedala, Pasiphae, Tezeusza i Ariadny, by zreinterpretować je w kontekście historycznym, oferując realistyczne wyjaśnienie działań bohaterów, odrzucając nadprzyrodzony element na rzecz psychologicznych motywów.

Autorka komiksu, Simona Mogavino, nie tylko pełni rolę scenarzystki, ale również angażuje się w dziedzinie konserwacji dzieł sztuki, co wpływa na głębię jej wiedzy o starożytnej Krecie. Praca w restauracji fresków z Akrotiri na Santorynie stanowiła dla niej kluczową inspirację do stworzenia opowieści, której tło oparte jest na odkryciach archeologicznych. W szczególności, Mogavino koncentruje się na aspektach matriarchalnego społeczeństwa minojskiego, którego religia i struktura społeczna były zdominowane przez kobiece bóstwa i postaci, a także na przedstawieniu roli kobiet w tej kulturze.

Współpraca z ilustratorem Carlosem Gomezem, który odzwierciedla w swoich rysunkach szczegóły minojskiego życia codziennego – od odzieży po rytuały – sprawia, że Cywilizacje: Kreta stają się wizualnym przewodnikiem po dawnych cywilizacjach. Jego ilustracje, pełne detali i realizmu, przenoszą czytelnika do czasów, w których życie na Krecie kwitło, a technologia, sztuka i religia stanowiły harmonijną całość. Warto zauważyć, że ilustracje Gomeza nie tylko ukazują przepych tej starożytnej cywilizacji, ale także oddają dramatyzm nadchodzącej katastrofy, której symbolem jest erupcja wulkanu – niezatarte w historii i mitologii wydarzenie.

Fabuła Cywilizacji: Kreta rozgrywa się na wyspie Thera (dzisiejszy Santoryn) w XVIII wieku p.n.e., w okresie tuż przed katastrofalną erupcją wulkanu, która wstrząśnie cywilizacją minojską. Komiks skupia się na losach Barsabasa, mężczyzny pochodzącego z Knossos, który w czasie pogarszającej się sytuacji na wyspie postanawia udać się do Santorynu, by zmierzyć się z przeszłością i rozwiązać osobiste tajemnice. Ziemia drży, a złe znaki mnożą się, co wywołuje w Barsabasie poczucie nieuchronności nadchodzącej katastrofy. W tle tej osobistej historii rozgrywa się szerszy obraz społeczeństwa minojskiego, które stoi na progu zagłady.

Główna oś fabularna to podróż Barsabasa na Thera, gdzie powraca do wspomnień związanych z jego młodością i relacjami z minojską elitą. Jego przeszłość jest ściśle związana z mieszkańcami wyspy, zwłaszcza z postacią Pasiphae, która w komiksie jest przedstawiona jako matka-królowa, posiadająca niemal boską władzę. W tym kontekście Barsabas staje się świadkiem zmieniającej się hierarchii społecznej, która jest mocno związana z religijnymi rytuałami, w których kobieta pełni centralną rolę. Zderzenie jego męskiego, patriarchalnego świata z matriarchalną strukturą Kretą stanowi jeden z głównych konfliktów narracyjnych.

Wątki mitologiczne są subtelnie wpleciona w fabułę. Postacie, takie jak Minos, Dedal, Ariadna czy Tezeusz, pojawiają się w tej historii, ale w sposób bardziej złożony i realistyczny, zbliżając je do postaci historycznych, pozbawiając ich nadprzyrodzonych cech. W komiksie nie znajdziemy typowej mitologicznej magii, a raczej głęboki psychologiczny portret postaci, które pełnią rolę symboli w społecznej i politycznej walce. Minos, władca Krety, jest ukazany jako pragmatyczny, ale także okrutny lider, który podejmuje decyzje na granicy moralności. Dedal, architekt i twórca labiryntu, staje się symbolem artystycznej i intelektualnej walki z systemem.

Wszystkie te postacie są przedstawione w sposób, który prowadzi do głębszej refleksji na temat ich roli w kształtowaniu historii i mitów. Komiks nie tylko rekonstruuje minojską cywilizację, ale także stawia pytania o naturę legend i mitów – czy były one wyłącznie wynikiem nieporozumień, czy też miały swoje korzenie w rzeczywistych wydarzeniach i postaciach? Wykorzystanie znanych wątków mitologicznych w nowym świetle sprawia, że Cywilizacje: Kreta stają się nie tylko powieścią o upadku cywilizacji, ale także filozoficzną medytacją nad procesem tworzenia historii i legend.

Erupcja wulkanu, która w finale komiksu staje się punktem kulminacyjnym, nie jest jedynie fizycznym zniszczeniem, ale także metaforą upadku społecznych struktur, wartości i wierzeń. To przestroga przed niewłaściwym kierowaniem społeczeństwem, które ignoruje znaki ostrzegawcze, a także opowieść o nieuchronności losu, który może spotkać każdego, niezależnie od tego, jak wielki jest jego wpływ na historię.

W Cywilizacjach: Kreta fabuła nie tylko porusza kwestie historyczne i społeczne, ale także wnika w psychologię postaci oraz filozoficzne pytania o naturę władzy, religii i tożsamości. Komiks stawia pytanie o to, w jaki sposób społeczeństwa budują swoje struktury, jakie mechanizmy psychiczne i społeczne leżą u podstaw ról płciowych, władzy oraz relacji międzyludzkich. Szczególnie interesującą warstwą fabuły jest przedstawienie społeczeństwa minojskiego jako matriarchalnego, gdzie kobieta pełni rolę centralną, zarówno w sferze religijnej, jak i politycznej.

Cywilizacje: Kreta to komiks, który w pełni wykorzystuje potencjał medium, łącząc narrację wizualną z tekstową, aby opowiedzieć historię, która jest zarówno edukacyjna, jak i emocjonalnie angażująca. Komiks, jako forma sztuki, daje twórcom unikalne możliwości, które w tym przypadku zostały wykorzystane do przekazania nie tylko fabuły, ale i głębokiej refleksji nad historią, społeczeństwem i mitologią. W kontekście Cywilizacji: Kreta, medium komiksowe staje się nie tylko narzędziem opowieści, ale także sposobem na przedstawienie skomplikowanych tematów związanych z archeologią, historią cywilizacji i interpretacją mitów.

Tytuł: Cywilizacje: Kreta

• Scenariusz: Simona Mogavino
• Rysunki: Carlos Gómez
• Kolor: Lorenzo Pieri, Luca Saponti
• Okładka: Federico Ferniani
• Wydawnictwo: Lost in Time
• Data wydania: 26.02.2025 r.
• Tłumaczenie: Marta Duda-Gryc
• Druk: kolorowy
• Oprawa: twarda
• Format: 240x320 mm
• Stron: 128
• Cena: 100,00 zł
• ISBN: 9788368346084

Dziękujemy wydawnictwu Lost In Time za udostępnienie komiksu do recenzji.