„Przewodnik po Astro City” tom 3 - recenzja

Astro City zawsze było miejscem, w którym wielka mitologia superbohaterska odbijała się w życiu zwykłych ludzi. W trzecim tomie to odbicie staje się mroczniejsze: lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte przynoszą brutalniejszych herosów, miejską paranoję oraz pytanie, czy bohater może ocalać świat, nie raniąc przy tym świadków. Busiek pisze tu nie tyle sagę o pelerynach, ile elegię o cenie wiary w herosów.

Trzeci tom Przewodnika po Astro City warto czytać jako moment, w którym seria Busieka testuje własne granice. Dotąd jej największą siłą była krótka forma: spojrzenie z ukosa, pojedynczy epizod, życie drugoplanowej postaci, która na chwilę odsłaniała prawdę o całym superbohaterskim uniwersum. Mroczna era działa inaczej. Rozrasta się do rozmiarów kroniki, obejmuje dekady, wciąga w swoją opowieść historię miasta, dzieje braci Williamsów oraz mit Srebrnego Agenta. Dzięki temu album zyskuje ciężar „wielkiego rozdziału”, ale jednocześnie ujawnia pewne ryzyko: im bardziej Astro City zbliża się do klasycznego superbohaterskiego eventu, tym mocniej musi walczyć o to, by nie utracić swojej najcenniejszej perspektywy — spojrzenia zwykłego człowieka stojącego na poboczu cudów.

Trzeci tom Przewodnika po Astro City to komiks o superbohaterach, który najciekawszy staje się wtedy, gdy odwraca wzrok od peleryn i masek. Kurt Busiek, Brent Eric Anderson i Alex Ross prowadzą nas przez lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte, czas miejskiego niepokoju, brutalizacji ulic, kryzysu autorytetów oraz coraz mroczniejszych fantazji o sprawiedliwości. W centrum tej panoramy nie stoją jednak bogowie w kostiumach, lecz dwaj bracia, Charles i Royal Williamsowie, policjant i przestępca, ludzie naznaczeni dziecięcą traumą, której źródłem paradoksalnie okazuje się świat heroizmu. Mroczna era jest więc czymś więcej niż kolejnym rozdziałem kroniki Astro City. To opowieść o tym, jak wielka historia superbohaterska miażdży prywatne biografie, pozostawiając po sobie nie tyle inspirację, ile ranę.

Największa siła tego tomu polega na tym, że Busiek odczytuje historię komiksu superbohaterskiego jako historię społecznych nastrojów. Złudzenie niewinności ustępuje miejsca paranoi, jasny mit ratunku ciemnieje pod wpływem przemocy, a bohaterowie zaczynają przypominać nie tylko obrońców, lecz także symptomy swojej epoki. Astro City zawsze było laboratorium empatii: interesowało je nie samo uderzenie pięścią w kosmicznego złoczyńcę, lecz to, co ten cios robi z miastem, z przechodniem, z dzieckiem patrzącym z okna płonącego mieszkania. W trzecim tomie ta zasada zostaje rozciągnięta do skali sagi. Czasem nawet zbyt szeroko, ponieważ Mroczna era świadomie zbliża się do wielkiej, eventowej opowieści superbohaterskiej. Ale nawet wtedy, gdy narracja pęcznieje od spisków, walk i podróży przez dekady, jej emocjonalnym rdzeniem pozostaje proste, bolesne pytanie: co robi człowiek, kiedy mit, który miał go ocalić, staje się początkiem jego nieszczęścia?

Charles i Royal Williamsowie są najmocniejszym argumentem za tym, że Mroczna era nie jest jedynie kroniką kostiumów, pojedynków i katastrof. Ich historia ma w sobie coś z miejskiej tragedii: dwóch chłopców patrzy na śmierć rodziców, a potem przez całe życie próbuje nadać tej scenie sens. Jeden wybiera prawo, drugi przestępstwo, ale Busiek nie buduje między nimi prostego moralnego kontrastu. Obaj są dziećmi tej samej rany. Obaj żyją w cieniu wydarzenia, którego nie potrafią ani zapomnieć, ani naprawdę zrozumieć. Dzięki nim Astro City raz jeszcze przypomina, że w świecie superbohaterów najciekawsze bywają nie same akty heroizmu, lecz ich powidoki. To, co pozostaje w psychice świadków, ofiar i tych, którzy znaleźli się zbyt blisko wielkiej historii.

Osobne miejsce zajmuje Srebrny Agent, jedna z tych postaci, dzięki którym Busiek potrafi zamienić nostalgiczny pastisz w cichą medytację o ofierze, czasie i pamięci. Jego historia domyka tom elegijnym tonem, pokazując, że w świecie Astro City heroizm nie jest triumfalną pozą, lecz rachunkiem wystawionym przez los. Anderson rysuje ten świat z solidnością klasycznego komiksu amerykańskiego, Ross nadaje mu ikonograficzny ciężar, a Busiek robi to, co potrafi najlepiej: buduje fikcyjne uniwersum tak, jakby było archiwum zbiorowych nadziei i rozczarowań. Trzeci tom Przewodnika po Astro City nie jest najłatwiejszym wejściem do tej serii, ale należy do jej najbardziej ambitnych odsłon. To opowieść o tym, że mrok w komiksie superbohaterskim nie musi oznaczać cynizmu. Może być próbą sprawdzenia, czy po utracie niewinności nadal da się wierzyć w dobro.

Tytuł: Przewodnik po Astro City tom 3

• Scenariusz: Kurt Busiek
• Szkic: Brent Eric Anderson
• Ilustracje okładkowe i projekty postaci: Alex Ross
• Tłumaczenie: Jacek Drewnowski
• Wydawca: Mucha Comics
• Data publikacji: 26.05.2024 r.
• Oprawa: twarda
• Format: 180 x 275 mm
• Druk: kolor
• Papier: kredowy
• Liczba stron: 496
• Cena: 259 zł

  Dziękujemy wydawnictwu Mucha Comics za udostępnienie egzemplarza do recenzji.