„Dzień objawienia” - recenzja

„Dzień objawienia” to kolejny film akcji podejmujący temat obecności istot pozaziemskich na naszej planecie. Nie jest to oczywiście motyw nowy. Kino od dekad z fascynacją powraca do wizji kontaktu z obcą cywilizacją, tajnych rządowych programów, wojskowych operacji ukrywanych przed opinią publiczną i dramatycznego momentu, w którym ludzkość musi zmierzyć się z prawdą większą niż wszystkie dotychczasowe wyobrażenia. „Disclosure Day” wpisuje się w ten nurt bardzo wyraźnie, korzystając zarówno z konwencji thrillera politycznego, kina katastroficznego, jak i widowiskowego science fiction. Efekt jest atrakcyjny, chwilami naprawdę emocjonujący, choć niepozbawiony poważnych fabularnych pęknięć.

Film od pierwszych minut stara się budować atmosferę wielkiej tajemnicy. Zamiast od razu pokazywać spektakularne sceny inwazji czy otwartego konfliktu, twórcy prowadzą widza przez serię przecieków, zeznań, nagrań, nieoficjalnych raportów i nerwowych rozmów na najwyższych szczeblach tajnych służb. Dzięki temu „Dzień objawienia” momentami przypomina fabularyzowany dokument, co niewątpliwie jest celowym zamierzeniem reżysera. Ta quasi-dokumentalna forma ma sugerować, że oglądamy nie tyle typową fikcję, ile rekonstrukcję wydarzeń, które mogłyby naprawdę mieć miejsce za kulisami światowej polityki. Zabieg ten działa zaskakująco dobrze, szczególnie w pierwszej części filmu, gdzie napięcie budowane jest bardziej przez niedopowiedzenia niż przez efekty specjalne.

Jednym z największych atutów produkcji jest obsada. Aktorzy prezentują wysoki poziom, a ich gra nadaje wiarygodności nawet tym scenom, które na papierze mogłyby wypaść przesadnie lub sztucznie. Widać, że twórcy postawili na wykonawców potrafiących udźwignąć zarówno dynamiczne sceny akcji, jak i bardziej kameralne momenty, w których bohaterowie konfrontują się z ciężarem informacji mogących zmienić bieg historii. Szczególnie dobrze wypadają sceny narad, przesłuchań i prywatnych rozmów, gdzie pod elegancką powierzchnią dialogów czuć strach, napięcie oraz świadomość, że świat za chwilę może przestać wyglądać tak, jak dotychczas.

Na uwagę zasługuje muzyka. Za ścieżkę dźwiękową odpowiada J. Williams, a to nazwisko samo w sobie stanowi obietnicę wysokiej jakości. Muzyka nie tylko ilustruje wydarzenia, ale aktywnie współtworzy atmosferę filmu. W scenach pełnych napięcia potrafi być dyskretna i niepokojąca, w momentach przełomowych nabiera monumentalnego charakteru. Dzięki temu nawet bardziej przewidywalne fragmenty zyskują emocjonalną siłę, a film sprawia wrażenie produkcji większej, bardziej epickiej i bardziej dopracowanej, niż wynikałoby to z samego scenariusza.

„Dzień objawienia” dobrze się ogląda. To film zrealizowany sprawnie, dynamiczny i umiejętnie podtrzymujący uwagę widza. Kolejne sceny prowadzą nas od tajemnicy do tajemnicy, od jednego odkrycia do następnego, a tempo narracji rzadko pozwala na znużenie. Twórcy mają sporo ciekawych pomysłów: pokazują nie tylko sam fakt istnienia istot pozaziemskich, ale także polityczne, społeczne i psychologiczne konsekwencje ujawnienia tej informacji. W najlepszych momentach film stawia interesujące pytania: kto ma prawo znać prawdę? Czy społeczeństwa są gotowe na taką wiedzę? Czy ujawnienie kontaktu z obcą cywilizacją byłoby aktem odwagi, czy raczej początkiem globalnego chaosu?

Problem w tym, że te ciekawe pomysły nie zawsze zostają właściwie rozwinięte. Im dalej film posuwa się do przodu, tym bardziej zaczyna polegać na efektownych, ale mało prawdopodobnych zwrotach akcji. Niektóre rozwiązania fabularne sprawiają wrażenie dopisanych wyłącznie po to, by podnieść stawkę i przyspieszyć akcję. Bohaterowie podejmują decyzje, które trudno uzasadnić, a instytucje państwowe zachowują się chwilami zaskakująco niekompetentnie. W rezultacie film pozostaje wciągający, ale coraz trudniej traktować go poważnie. Tym bardziej że trwa niemal dwie i pół godziny, co sprawia, że w pewnym momencie czujemy wręcz znużenie.

Największą słabością „Dnia objawienia” jest niestety scenariusz. Fabuła, choć angażująca, nie zawsze trzyma się kupy. Wiele wątków zostaje zasygnalizowanych, ale nie doczekuje się satysfakcjonującego rozwinięcia. Niektóre pytania, które film sam prowokuje, pozostają bez odpowiedzi, inne zostają rozwiązane zbyt szybko lub zbyt wygodnie. Pojawiają się luki fabularne, a logika świata przedstawionego bywa podporządkowana potrzebie widowiskowości. Można odnieść wrażenie, że twórcy mieli bardzo atrakcyjny punkt wyjścia, kilka znakomitych scen i ambicję stworzenia czegoś więcej niż typowego filmu o obcych, ale ostatecznie nie stanęli na wysokości zadania.

Warto również zwrócić uwagę na polski tytuł, który wydaje się trochę niefortunny i w pewnym sensie mylący. „Dzień objawienia” brzmi efektownie, ale niesie ze sobą skojarzenia religijne, mistyczne, niemal apokaliptyczne. Tymczasem oryginalne „Disclosure Day” odnosi się przede wszystkim do ujawnienia prawdy, do momentu, w którym ukrywana wiedza o kosmitach wychodzi na światło dzienne. Dlatego trafniejszym tłumaczeniem byłby „Dzień ujawnienia”. Taki tytuł lepiej oddawałby sens filmu, jego tematykę i polityczno-społeczny wymiar opowieści. „Objawienie” sugeruje coś nadprzyrodzonego, podczas gdy film opowiada raczej o informacyjnym przełomie i kontrolowanym bądź wymuszonym odsłonięciu tajemnicy.

Mimo swoich wad „Dzień objawienia” pozostaje filmem interesującym. To dobra rozrywka dla widzów lubiących kino akcji z domieszką science fiction, teorii spiskowych i politycznego napięcia. Produkcja ma tempo, atmosferę, solidne aktorstwo, świetną muzykę i kilka naprawdę ciekawych koncepcji. Jej największy problem polega na tym, że ambicje są tu większe niż scenariuszowa rzeczywistość. Film chce jednocześnie być widowiskiem, thrillerem, fabularyzowanym dokumentem i komentarzem na temat ukrywania prawdy przed społeczeństwem. Nie wszystkie te elementy składają się w spójną całość.

Ostatecznie „Dzień objawienia” ogląda się z przyjemnością, choć po seansie pozostaje niedosyt. To film efektowny, momentami bardzo wciągający i zrealizowany z dużą pewnością warsztatową, ale jednocześnie dość nielogiczny i pełen fabularnych uproszczeń. I do tego za długi o przynajmniej pół godziny. Gdyby scenariusz został dopracowany, a poszczególne wątki sensowniej ze sobą powiązane, mogłaby to być jedna z ciekawszych produkcji science fiction ostatnich lat. W obecnym kształcie jest to solidna, atrakcyjna rozrywka, która potrafi trzymać w napięciu, ale nie wytrzymuje prób logicznej analizy.

„Dzień objawienia” warto zobaczyć przede wszystkim dla atmosfery, obsady, muzyki i sposobu, w jaki film bawi się konwencją fabularyzowanego dokumentu. Nie należy jednak oczekiwać fabuły dopiętej na ostatni guzik. To kino, które działa najlepiej wtedy, gdy pozwolimy mu porwać się tempem i nastrojem, a nie wtedy, gdy zaczniemy dokładnie sprawdzać sens kolejnych zwrotów akcji. Jako widowisko film spełnia swoje zadanie. Jako precyzyjnie skonstruowana opowieść już znacznie mniej.

Ocena: 7/10

Tytuł: Dzień objawienia

Reżyseria: Steven Spielberg

Scenariusz: David Koepp, Steven Spielberg

Obsada:

• Emily Blunt
• Josh O'Connor
• Colman Domingo
• Colin Firth
• Eve Hewson
• Wyatt Russell
• Elizabeth Marvel

Muzyka: John Williams

Zdjęcia: Janusz Kamiński

Montaż: Sarah Broshar

Scenografia: Adam Stockhausen

Czas trwania: 145 minut